Tüp bebek tedavisine, tedaviyle değil değerlendirmeyle başlanır. İlk adım, gebeliğin neden oluşmadığını ortaya koymaktır. Bunun için çiftin birlikte incelenmesi, kadında hormonal ve anatomik değerlendirme, erkekte ise spermiyogram yapılır. Tedavi basamağına ancak bu sonuçlar elde edildikten sonra karar verilir.
Doç. Dr. Serkan Oral olarak bu sayfada sürecin ilk aşamasını sırayla anlattım: hangi testler, neden ve ne zaman yapılır. Değerlendirme, Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanede yapılıyor.
İnfertilite bir kişinin değil, bir çiftin durumudur. Nedenler kadın kaynaklı, erkek kaynaklı, her ikisi birden veya açıklanamayan grupta olabilir. Bu yüzden değerlendirme baştan iki taraflı yürütülür.
Ne zaman başvurulacağı konusunda genel yaklaşım şudur: korunmasız ve düzenli ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmadıysa değerlendirme yapılır. Kadının yaşı 35’in üzerindeyse bu süre altı aydır. Bilinen bir sorun varsa beklenmez.
Kadın tarafındaki inceleme üç soruya cevap arar: Yumurtlama oluyor mu? Yumurtalık rezervi nasıl? Rahim ve tüpler uygun mu?
Erkek değerlendirmesinin temeli spermiyogramdır. Sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı incelenir. Basit, hızlı ve ucuz bir testtir. Bu yüzden değerlendirmenin en başında yapılmalıdır.
Tek bir spermiyogram sonucu her zaman belirleyici değildir. Sperm üretimi ateşli hastalık, yoğun stres ve bazı ilaçlardan etkilenebilir; bu nedenle bozuk çıkan bir sonuç genellikle bir süre sonra tekrarlanır. İleri derecede bozukluk varsa mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi gündeme gelir.
Bu ikisi sık karıştırılır. Farklı soruları yanıtlarlar:
| HSG (rahim filmi) | Histeroskopi | |
|---|---|---|
| Neyi gösterir | Tüplerin açık olup olmadığını ve rahim boşluğunun genel hatlarını | Rahim boşluğunun içini doğrudan, görüntüleyerek |
| Yöntem | Radyolojik, kontrast madde verilerek film çekilir | Kamerayla rahim içine girilerek bakılır |
| Tüpler hakkında bilgi | Verir | Vermez |
| Aynı seansta işlem | Yapılamaz | Polip gibi bulgular aynı seansta alınabilir |
Pratikte sıra genellikle şöyledir: önce HSG ile tüpler değerlendirilir; HSG’de veya ultrasonda rahim içinde şüpheli bir bulgu varsa histeroskopi yapılır. Her hastaya rutin histeroskopi yapılması gerekmez.
Bu, en sık sorulan sorulardan biri. HSG sırasında kasılma tarzında bir ağrı hissedilebilir; şiddeti kişiden kişiye belirgin şekilde değişir. İşlem kısa sürer. Öncesinde ağrı kesici kullanımı rahatlık sağlar. Kaygınız varsa işlemden önce hekiminizle konuşun; beklentiyi bilmek deneyimi kolaylaştırır.
Rahim içinde yer kaplayan bir polip veya rahim boşluğuna doğru büyüyen bir miyom, embriyonun tutunmasını güçleştirebilir. Bu nedenle tüp bebek tedavisine başlamadan önce rahim içinin değerlendirilmesi anlamlıdır.
Böyle bir bulgu saptanırsa genellikle histeroskopi ile giderilir ve tedavi bundan sonra planlanır. Düzeltilebilir bir sorunu atlayıp doğrudan tedaviye geçmek, gereksiz bir deneme kaybına yol açabilir.
Polipler ultrasonografi veya rahim filmi (HSG) ile rahatlıkla tespit edilebilir. Histeroskopi ise aynı seansta hem tanıya hem tedaviye imkân verir: rahim içi kamerayla görüntülenir ve polip görüldüğü anda çıkarılabilir. Boyutu küçük ve rahim içini kaplamayan polipler her zaman gebeliğe engel olmaz; belirleyici olan polibin boyutu ve rahim içindeki yerleşimidir.
Rahim poliplerinin gebeliğe etkisini ve histeroskopi ile tedavisini anlattığım TV8 “Ebru ile 8’de Sağlık” programı kaydı.
Rahim içindeki miyomların gebeliğe etkisini ve tedavi seçeneklerini anlattığım TV8 programı kaydı:
Miyomların doğal yolla gebelik üzerindeki etkisi için: Miyomlar hamileliğe engel olur mu?
Tüm sonuçlar elde edildikten sonra basamak belirlenir. Anadolu Yakası’ndan gelen çiftler için bu aşama genellikle tek bir görüşmede tamamlanır. Kabaca üç seçenek vardır:
Bu sıralama zorunlu değildir. Bazı durumlarda doğrudan tüp bebek uygun basamaktır. Bu kararı kiminle vereceğiniz konusunda doktor seçiminde nelere bakılır sayfası yardımcı olabilir. Tedavinin ayrıntılarını Kadıköy’de tüp bebek tedavisi sayfasında, ilk görüşmede olanları ise Kadıköy tüp bebek doktoru sayfasında anlattım.
Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Yönetmeliği’ne göre tedavi için başvuran adayların evli olmaları ve bilgilendirilmiş muvafakat formunu birlikte doldurmaları gerekir. Eşlerin nüfus cüzdanı ve evlilik cüzdanı asılları görülür.
Tetkikler başlamadan önce de sürece katkı sağlayabilecek birkaç şey var. Bunlar tedavinin yerine geçmez ama zemini iyileştirir:
Değerlendirme dönemi, tıbbi olarak en hafif ama duygusal olarak çoğu zaman en belirsiz aşamadır. Sonuçları beklemek, ne çıkacağını bilmemek ve süreci çevreye anlatıp anlatmamaya karar vermek yorucudur.
Doç. Dr. Serkan Oral olarak çiftlere önerdiğim şey, sürecin bu tarafını da açıkça konuşmalarıdır. Beklenti, zaman planı ve olası senaryolar baştan konuşulduğunda belirsizlik belirgin şekilde azalır. Tetkik sonuçlarını tek başınıza yorumlamaya çalışmak yerine, hepsini birlikte değerlendirmek üzere randevunuza saklayın.
Değerlendirme sonuçları konuşulurken en çok kaygı yaratan başlık budur. Yumurtalık rezervi, yumurtalıklarda kalan yumurta havuzunun büyüklüğü hakkında fikir verir. Ultrasonda görülen antral folikül sayısı ve kan testleriyle değerlendirilir.
Burada sık yapılan iki hatayı belirtmek isterim:
Zayıf yumurtalık rezervi durumunda tedavi planı buna göre uyarlanır ve zaman daha belirleyici bir değişken hâline gelir. Bu durumda beklemenin maliyeti artar.
Tetkiklerin bir kısmı aynı gün, bir kısmı birkaç gün içinde sonuçlanır. Ancak sonuçların tek tek değil, birlikte değerlendirilmesi gerekir. Tek bir hormon değerine bakarak yorum yapmak yanıltıcıdır; anlamlı olan tablonun bütünüdür.
Bu yüzden sonuçları elinize geçtiği anda internetten yorumlamaya çalışmak yerine, hepsini değerlendirme randevunuza saklamanızı öneririm. Aynı değer, farklı yaş ve farklı tabloda tamamen farklı anlam taşır.
Değerlendirme aşamasında bilinmesi gereken bir sınır var. Türkiye’de üremeye yardımcı tedavi yalnızca eşlerin kendi üreme hücreleriyle uygulanır. Sperm donasyonu, yumurta donasyonu, embriyo bağışı, taşıyıcı annelik ve tıbbi zorunluluk dışında cinsiyet seçimi kesinlikle yasaktır.
Bu, tedavi planının baştan bu çerçeveye göre kurulduğu anlamına gelir. Yasakların istisnası yoktur.
Kadında hormonal değerlendirme, ultrason ve gerekiyorsa rahim ile tüplerin görüntülenmesi; erkekte spermiyogram yapılır. Buna ek olarak her iki eşten bulaşıcı hastalık taramaları istenir. Test listesi kişiye göre değişir.
Hormon testlerinin bir kısmı adetin ilk günlerinde bakılır. HSG ise adet kanaması bittikten sonra, yumurtlamadan önceki dönemde yapılır. Zamanlama sonucun doğruluğunu etkilediği için hekiminizin verdiği güne uymak önemlidir.
Test öncesi birkaç günlük cinsel perhiz istenir. Süre laboratuvarın verdiği talimata göre belirlenir. Çok kısa ya da çok uzun bekleme, sonucu olduğundan farklı gösterebilir.
Testlerin bir kısmı adet döngüsünün belirli günlerine bağlı olduğu için değerlendirme genellikle bir adet döngüsüne yayılır. Ek bir işlem gerekmezse süreç birkaç hafta içinde tamamlanır.
Bir kısmı geçerlidir, bir kısmı yenilenir. Anatomik değerlendirmeler daha uzun süre geçerliliğini korurken hormon değerleri ve spermiyogram zamanla değişebilir. Elinizdeki tüm sonuçları getirmeniz gereksiz tekrarı önler.
Hayır. Histeroskopi, ultrason veya HSG’de rahim içinde şüpheli bir bulgu olduğunda ya da tekrarlayan başarısız denemeler söz konusu olduğunda yapılır. Rutin olarak herkese uygulanması gereken bir işlem değildir.
Tanı ve tedavi için doktorunuza danışınız. Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Kaynaklar: NICHD (NIH) Assisted Reproductive Technology · NICHD (NIH) Infertility: Causes · ACOG Treating Infertility · MedlinePlus (NLM) Assisted Reproductive Technology · Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik (30.09.2014, Sayı 29135)
📍 İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi – Doç. Dr. Serkan Oral, Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
📞 Telefon: 0216 766 00 59 · 📱 WhatsApp: +90 530 893 01 91 · 📧 doktor@serkanoral.com
📍 Adres: Feneryolu Mah. Bağdat Cad. No:53/59, Ersoy iş merkezi, B Blok, Kat 5 Kadıköy/İstanbul · 🅿️ Ücretli otopark · 🚇 Kadıköy Metro · Marmaray Ayrılık Çeşmesi · Kadıköy İskelesi · Randevu Al
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kişisel durumunuza özel değerlendirme için Doç. Dr. Serkan Oral'a başvurmanızı öneriyoruz.
Hizmet Bölgelerimiz: İstanbul, Kadıköy, Bağdat Caddesi, Fenerbahçe, Göztepe, Caddebostan, Erenköy, Suadiye, Bostancı, Kozyatağı, Ataşehir, Üsküdar, Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla, Beykoz, Çekmeköy, ve tüm Türkiye.
Tedavilerimiz ve ücretsiz danışmanlık hakkında detaylı bilgi için lütfen bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin
