Lohusalık Süresince Yapılması Gerekenler
Doğum sonrası hijyen
- Eller sık yıkanmalıdır.
- Dikişlere pansuman için (baticon solüsyonu) ilaçlı su kullanılır. Temizlik önden arkaya doğru tuvalet kağıdı ile yapılmalıdır.
- Kullanılan pedler emici, yumuşak, temiz, renksiz ve kokusuz olmalıdır.
- Pedler sık sık değiştirilmeli, pamuklu iç çamaşırı tercih edilmelidir.
- Dikişli doğumlarda ilk birkaç gün bölgede şişlik, gerginlik ve rahatsızlık olabilir, oturmada güçlük yaşanabilir. Dikiş ipleri alınmaz, kendiliğinden düşer. Temiz tutulduğunda yara 1-2 hafta içinde iyileşir.
- Kanama normalden fazla olursa (1 saatten daha sık pedin tamamen ıslanması), ateş yükselmesi veya akıntıda pis koku olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
- Sezaryen olanlarda, dikiş bölgesinde şişlik kızarıklık ve akıntı olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Doğum sonrası banyo
- Normal doğum sonrası lohusa ayakta ve mümkünse her gün ılık duş almalıdır.
- Sezaryen ile doğumlarda yara yerine şeffaf bant yapıştırılarak taburcu edilir. Lohusa eve gittiği gün ayakta duş şeklinde banyo yapabilir. Banyodan sonra şeffaf bant atılır, ütülü iç çamaşırı giyilir.
Boşaltım
- Doğumdan sonra ilk 6 saat içinde idrar yapmalı, dikişler acıyacak diye asla ertelenmemelidir.
- Doğum sonrası dışkılama hemen olmayabilir. Posalı ve lifli yiyecekler yenmeli, bol sıvı alınmalıdır. Kısa yürüyüşlerle ve hareketlerle, bağırsakların çalışması arttırılabilir.
Beslenme
- Her tür besinden yeterince ve öğün atlanmadan alınmalıdır.
- Unlu, yağlı ve kızartma türü besinlerden kaçınmalıdır. Sulu gıdalara ağırlık verilmelidir.
- Sigara, alkol gibi maddeler kullanılmamalı, çay ve kahve tüketmekten kaçınmalıdır. Acılı, ekşili, baharatlı ve gaz yapıcı gıdalar sütle bebeğe geçeceği düşünülerek dikkatli olunmalıdır.
Dinlenme ve uyku
- Doğum sonrası anne; yorgunluk, ağrılar, bebeğin beslenmesi, bakımı nedeniyle dinlenme ve uykuya yeterince zaman ayıramaz. Bunun için aile büyüklerinden yardım alınmalı ve ziyaretçiler kısıtlanmalıdır.
- Geceleri emzirme nedeni ile uyku sık sık bölündüğünden gün içinde en az 2 saat dinlenme ve uykuya zaman ayırmalıdır.
- Lohusalık döneminde ağır işlerden kaçınılmalıdır. Sırt üstü istirahat dolaşımı arttırdığı için önerilmelidir.
Eski görünüşe kavuşma
- Gebelik öncesi kilo eski görünüşe dönmek için acele edilmemelidir. Ayda 2 kilodan fazla kilo kaybı uygun değildir.
- Vücut ağırlığı, doğumdan 6 hafta sonra eski haline dönmeye başlayacaktır.
- Emziren annelerin rahim ve karın kasları eski haline daha kolay gelir.
- Doğum sonrası bir süre sarkık ve büyük karın için sargı veya korse kullanmak sakıncalı ve yararsızdır. Düzelmesi için yürüyüş, karın egzersizleri faydalı olur.
- Haftada en az 3 kez 20-30 dakika süreyle egzersiz yapılmalıdır.
- Egzersizler bebeği emzirdikten sonra yapılmalıdır.
İlaç kullanımı
- Gerekli görülürse hekim tarafından ağrı kesici, antibiyotik ve vitaminler verilebilir. Hekimin önerisi olmadan hiçbir ilaç kullanılmamalıdır.
- Demir ilaçları da, doğumdan 3 ay sonrasına kadar kullanılmaya devam edilmelidir.
- Annenin kullandığı ilaçların ”anne sütü” ile bebeğe geçebileceği bilinmelidir.
- Gebelikte başlanan tetanos aşısı doğumdan sonra da devam edilmelidir.
Karın ağrısı
- Doğum sonrası görülen karın ağrısı, rahmin kasılıp küçülmesi ile ilgilidir. Emzirme de rahmin kasılmasını hızlandırır. Karın ağrısı 48 saat içinde hafifler.
- Karın ağrısını hafifletmek için hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılmalı ve bacaklar karına çekilerek yatılmalıdır.
Doğum sonrası cinsel ilişki
- Doğumdan sonra, lohusalık dönemi boyunca (42 gün) cinsel ilişki ertelenmelidir.
- İlk ilişkide gebe kalınabileceği unutulmamalıdır.
- Anne ve bebek sağlığı için 2 yıldan daha kısa sürede gebelik sakıncalıdır.
- Eşler, doğum sonrası cinsel ilişkiye girmeden önce aile planlaması merkezinden danışmanlık almalıdır.
- Doğum sonrasında haznede görülebilen kuruluk için su bazlı kayganlaştırıcı fitiller veya jeller kullanılabilir.
Doğum sonu sağlık kontrolü
- Doğum sonrası anne ile bebek en az 3 kez sağlık kontrolünden geçmelidir.
- Lohusalığın 3 – 5. günlerinde, 15. günde ve 6. haftada sağlık kontrolü yaptırılmalıdır.
Doğum sonrası duygusal durum değişikliği
- Annede, hormonal değişiklikler veya annenin bebek bakımında kendini yetersiz hissetmesi gibi durumlar sonucu ağlama, mutsuzluk ve kaygı görülebilir.
- Bu durum annelik hüznü olarak isimlendirilmektedir.
- 10-14 günden uzun sürdüğünde, postpartum depresyon gelişme olasılığı nedeniyle bir uzmana başvurulması gereklidir.
Anne sütü ile ilgili unutulmaması gerekenler
- Bebeğin vücut ve ruh sağlığı için en uygun besin anne sütüdür.
- Emzirmenin doğumdan sonra ilk yarım saat içinde başlatılması, sık aralıklarla emzirme, süt yapımını ve süt salınımını arttırır.
- Bebek ne kadar çok emerse, annede o kadar çok süt üretilir. Vücut sıvı kaybettiği için bol sıvı almak gerekir.
- Anne sütü ile beslenen bebeğin D vitamini dışında hiçbir ek gıdaya gereksinimi yoktur.
- Her annenin bebeğine yetecek kadar sütü vardır.
- Bebeğe ek sıvı yada besin verilmesi, annenin süt yapımını azaltır.
- İlk 6 ayda yalnız anne sütü ile beslenen bebekler, başta ishal olmak üzere mikroplu hastalıklara yakalanmazlar. Emzirme bebeğin psikolojik gelişimini olumlu etkiler.
- Emzirme, annenin vücudunun doğum öncesi duruma dönmesini hızlandırır.
Emzirmenin adımları
- Emzirmeye başlamadan önce eller yıkanmalı, koltuk altı teri silinmelidir.
- Rahat bir pozisyon alınır (yan yatar veya oturur) ve bebek kucaklanır.
- Bebek, yüzü ve gövdesi anneye paralel, iyice yakın gelecek şekilde tutulur.
- Bebek hangi memeyi emecekse, başı o taraftaki kol üzerine yerleştirilir.
- Meme, başparmak üste dört parmak alta gelecek şekilde tutulur.
- Meme ucu ve etrafındaki kahverengi kısmın tamamı bebeğin ağzına yerleştirilir ve başparmak ile bebeğin burun deliklerinin açık kalması sağlanır.
- Bebek memeyi tutmada zorlanıyorsa, dudağı ve yanakları hafifçe uyarılır ve gerekirse ağzı açılarak meme başı tekrar yerleştirilir.
Emzirme hakkında bilinmesi gerekenler
- Bebek, her istediğinde emzirilmelidir. Emzirme tamamlandığında uygun pozisyonlarda tutularak bebeğin gazı çıkarılmalıdır.
- Memeden gelen ilk süt suludur, emzirdikçe memedeki sütün yağ oranı artar.
- Bebekte tokluk hissi uyandırır. Bu nedenle her emzirmede tek meme kullanılmalıdır.
- Emzirme sıklığı, bebeğin isteğine bırakılmalıdır.
- Bebek her ağladığında, altı kuru ve gazı yoksa emzirilmelidir.
- İlk haftalarda midesi küçük olduğu için bebek sık sık acıkır.
- Emzirme süresince memeler, uygun pamuklu bir sütyenle desteklenmeli ve meme ucundan sızan süt için pet ya da temiz ütülenmiş tülbent yerleştirilir.
- Memeler ilk günlerde anneyi rahatsız edecek biçimde ağrılı, dolgun ve şiş olabilir. Bu şikayetler bebeğin memeye doğru yerleştirilmesi ve sık emzirilmesi ile giderilebilir.
- Lohusalıkta ter ve akıntı nedeniyle kötü kokuları gidermek, meme temizliği ve zindelik için mümkünse her gün duş alınmalıdır.
- Emzirirken yalancı emzik, biberon, bebeğin sağlığı için asla kullanılmamalıdır.
- Meme çatlağı için emzirmeden önce ve sonra meme ucunu anne sütü ile temizleme ve etkin emzirme yeterlidir.